https://ses.ut.ac.ir/ فصلنامه سیستم های انرژی پایدار fa daily 1 Thu, 28 May 2026 00:00:00 +0330 Thu, 28 May 2026 00:00:00 +0330 https://ses.ut.ac.ir/article_103615.html اینورتر سه‌فاز متصل به شبکه، واسط میان مولدهای برق تجدیدپذیر و شبکۀ برق سراسری است. این مبدل از یک‌سو با مولد برق تجدید‌‌پذیر در ارتباط است و تغییرات در آن سمت را تجربه می‌کند و از سمت دیگر، با شبکۀ سراسری برق در ارتباط است و شرایط غیر ایده‌آل در سمت شبکه را تجربه می‌کند. بر این‌اساس، اینورتر سه‌فاز متصل به شبکه ‌باید به یک سیستم کنترل مقاوم مجهز باشد. در این مقاله، یک کنترل‌کنندۀ مد لغزشی برای اینورتر فتوولتائیک سه‌فاز متصل به شبکه به عنوان یک کنترل‌کنندۀ مقاوم غیر خطی ارائه می‌شود. کنترل‌کنندۀ مد لغزشی در اینجا با هدف تنظیم جریان‌های سه‌فاز تزریقی به شبکه به کار گرفته می‌شود. هدف کلی‌‌‌تر در سیستم کنترل اینورتر فتوولتائیک سه‌فاز متصل به شبکۀ پیشنهادی، استحصال حداکثر توان قابل تأمین از منبع فتوولتائیک و تزریق آن به شبکۀ برق سراسری است. به این‌منظور، در آن از الگوریتم ردیابی نقطۀ حداکثر توان مناسب برای یافتن ولتاژ نقطۀ حداکثر توان بهره گرفته شده است که این ولتاژ به عنوان ولتاژ مرجع لینک DC اینورتر در نظر گرفته می‌شود. به ازای ضریب توان «واحد» در سمت شبکه، تغییرات توان تولیدی منبع فتوولتائیک، به معنای تغییرات در دامنۀ جریان تزریقی به شبکه است. بنابراین، کنترل‌کنندۀ مد لغزشی با تنظیم جریان‌های تزریقی به شبکه در مقادیر مرجع آن‌ها، تزریق حداکثر توان قابل استحصال از منبع فتوولتائیک به شبکۀ سراسری برق را ممکن می‌سازد. در این مقاله، پس از طراحی کنترل‌کنندۀ مد لغزشی، عملکرد آن توسط مدل سوئیچینگ دقیقی که در نرم‌افزار MATLAB/Simulnik برای اینورتر فتوولتائیک سه‌فاز متصل به شبکه ایجاد شده، مورد ارزیابی قرار گرفته است. https://ses.ut.ac.ir/article_104028.html با توجه به نیاز روزافزون انرژی و پدیدۀ گرمایش جهانی که نتیجۀ آن تغییرات آب‌و‌هوایی است، لزوم استفاده از انرژی‏های تجدیدپذیر امری انکارناپذیر است. از میان انرژی‏های تجدیدپذیر، خورشید به دلایل زیادی از جمله دسترسی آسان و سهولت تبدیل شدن به انرژی الکتریکی اهمیت قابل توجهی دارد. ﺍﯾﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻃﺮﺍﺣﯽ، ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻋﻤﻠﮑﺮﺩ ﻭ ﺑﻬﯿﻨﻪ‌ﺳﺎﺯﯼ ﯾﮏ ﺭﯾﺰﺷﺒﮑۀ ﺗﺮﮐﯿﺒﯽ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﯼ ﻣﺠﺘﻤﻊ دانشگاهی ﻭﺍﻗﻊ ﺩﺭ شهر همدان (دانشگاه صنعتی همدان) ﺑﺎ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩﺍﺯ ﻧﺮﻡ‌ﺍﻓﺰﺍﺭ ﺑﻬﯿﻨﻪ‌ﺳﺎﺯﯼ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺍﻧﺮﮊﯼ ﭼﻨﺪﮔﺎﻧﻪ (HOMER) ﺍﺭﺍئه ﻣﯽ‌ﮐﻨﺪ. ﺩﺭ ﻃﺮﺍﺣﯽ ﺭﯾﺰﺷﺒﮑۀ یادشده پنلﻫﺎﯼ ﻓﺘﻮﻭﻟﺘﺎئیک، توربین بادی، دیزل ژنراتور، ﺑﺎﺗﺮﯼ، ﻣﺒﺪﻝ ﻭ ﺑﺎﺭﻫﺎ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﯾﮏ ﺳﯿﺴﺘﻢ ترکیبی ﻣﺘﺼﻞ و منفصل از ﺷﺒﮑﻪ ﭘﯿﮑﺮﺑﻨﺪﯼ ﺷﺪﻩ‏اند، هزینه‏ها‏ی مربوطه به صورت جهانی و عمر ریزشبکه 20 سال در نظر گرفته شده است. ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺷﺒﯿﻪ‌ﺳﺎﺯﯼ ﻧﺸﺎﻥ می‏دهد در سناریو اول با بهره‌برداری از 50کیلووات انرژی خورشیدی و 15کیلووات انرژی بادی میزان خرید انرژی از شبکۀ برق سراسری به میزان 117021 کیلووات ساعت در سال تقلیل می‏یابد که کاهش هزینۀ برق مصرفی و انتشار دی‌اکسید کربن به مقدار 71153 کیلوگرم در سال را به همراه دارد. همچنین، از مصرف بیش از سقف قرارداد خرید برق که اعمال جریمه را به همراه دارد جلوگیری می‌کند. در سناریو دوم مشخص ﺷﺪ ﮐﻪ ﺳﯿﺴﺘﻢ ﺭﯾﺰﺷﺒﮑۀ ترکیبی ﭘﯿﺸﻨﻬﺎﺩﯼ ﺗﻘﺎﺿﺎﯼ ﺍﻧﺮﮊﯼ دانشگاه ﺭﺍ به صورت پایدار و منفصل از شبکۀ برق سراسری ﺗأﻣﯿﻦ می‌کند، ریزشبکۀ یادشده با 63/27 درصد ضریب نفوذ انرژی‌های تجدید‌پذیر ﺑﻪ ﻣﻔﻬﻮﻡ ﭘﺮﺩﯾﺲ ﭘﺎﮎ ﮐﻤﮏ می‌کند. https://ses.ut.ac.ir/article_103920.html تولید فولاد به عنوان صنعت مادر و یکی از‌ بخش‌های نخست زنجیرۀ ارزش، کالا و خدمات، امری ضروری است. از آنجا که تولید این محصول همواره با آلایندگی زیست‌محیطی همراه بوده، در جهان امروز به‌کارگیری هیدروژن سبز برای تأمین سوخت و همچنین، کربن‌زدایی محصول نهایی به شکل چشمگیری افزایش یافته است. پتانسیل استان هرمزگان در نزدیکی به ساحل خلیج فارس و استفاده از آب آن برای تولید هیدروژن و نیز به‌کارگیری پنل خورشیدی شناور به منظور تولید هیدروژن با استفاده از روش الکترولیز، موقعیت مناسبی برای این فرایند است. در این پژوهش پس از مکان‌یابی موقعیت مناسب برای نصب تجهیزات پیش‌تصفیۀ آب دریا، با استفاده از نرم‌افزار WAVE فرایند کاهش شوری آب دریا مدل‌سازی شده است. پس از محاسبۀ انرژی مورد نیاز برای الکترولیز و تولید اولیۀ هیدروژن، با استفاده از نرم‎افزار PVSOL، نحوۀ چیدمان پنل خورشیدی شبیه‌سازی شده است. بر اساس نتایج خروجی با قطاع‌های شناور پنل خورشیدی و تأمین انرژی مورد نیاز و 8 ساعت کار روزانه برای این سیستم، می‌توان در سال بیش از 5/18 تن هیدروژن تولید کرد. با افزایش مخازن آرامش و این قطاع‌ها پنل خورشیدی شناور، این میزان به مقدار دلخواه و مصرف مورد نیاز افزایش خواهد یافت. https://ses.ut.ac.ir/article_103921.html در این مقاله، یک سیستم نرم‌افزاری برای پایش پارامترهای عملکردی دیزل ژنراتورها طراحی‌ و ارائه ‌شده است. در بیشتر سیستم‌های پایش و کنترل موجود برای دیزل ژنراتور، ‌معیار عملکرد سیستم پایش پس از خروج پارامترها از حدود مجاز، خاموش کردن دیزل ژنراتور و بی‌برق کردن همۀ بارهای متصل به آن است. حال‌ آنکه در روش‌ پیشنهادی در این مقاله، با دسترسی سیستم کنترل به بریکرهای فیدرهای خروجی ژنراتور و در واقع با یکپارچه کردن کنترل فیدرهای خروجی و سیستم پایش ژنراتور، فرمان‌های کنترلی مناسب فقط به بخشی از بارها اعمال می‌شود. از سوی دیگر، برای جلوگیری از اثرات منفی بارهای غیرخطی بر کیفیت توان تولیدی ژنراتورهای ایزوله، سیستم پا‌یش ارائه‌شده در این مقاله به یک الگوریتم کنترلی مجهز شده که در حضور بارهای غیرخطی، میزان کاهش بار مورد نیاز برای برگرداندن ولتاژ و جریان خروجی ژنراتور به شرایط استاندارد را محاسبه و متناسب با آن مدیریت لازم را روی بارهای متصل به ژنراتور اعمال می‌کند. در حقیقت، سیستم پایش ارائه‌شده ضمن پایش درلحظه پارامترهای عملکردی دیزل ژنراتور و مقایسۀ این پارامترها با محدوده‌های بیان‌شده در استانداردها، الگوریتم‌های کنترلی مورد نیاز برای حفظ عملکرد پایدار و ایمن ژنراتور و در عین‌ حال تداوم برق‌رسانی به مصرف‌کننده‌ها را در خود دارد. روش پیشنهادی به یک رابط کاربری مجهز شده و به‌آسانی می‌توان آن را در محیط‌های صنعتی به کار برد. https://ses.ut.ac.ir/article_103718.html این مطالعه به ممیزی انرژی در یک ساختمان با کاربری اداری می‌پردازد که هدف آن، افزایش بهره‌وری انرژی و کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای است. در این راستا، از روش‌های غیر فعال (شامل تغییر الگوهای مصرف، عایق‌بندی، اصلاح ابعاد و موقعیت پنجره‌ها) و فعال (شامل بهبود کارایی سیستم‌های روشنایی و تهویه و جایگزینی منابع) استفاده شده است. بالاترین مصرف برق در این ساختمان به برق اتاق‌ها (4/55 درصد) و سیستم‌های سرمایشی (4/22 درصد) مربوط می‌شود و یخچال‌ها و سیستم‌های روشنایی ۹/۵۶ درصد از گرمای ناخواستۀ داخلی را تولید می‌کنند. نتایج نشان می‌دهد کاربست روش‏های فعال در کاهش مصرف انرژی سیستم‏های سرمایش و گرمایش و روش‏های غیر فعال در کاهش مصرف برق و گاز اتاق‏ها بیشترین تأثیر را داشته و مصرف برق و گاز به‌ترتیب 73/58 درصد و 39/59 درصد کاهش یافته است. بهبود الگوی استفاده از تجهیزات اداری و روشنایی، تأثیر بیشتری بر کاهش مصرف برق (۶/۸۱ درصد) داشته است. همچنین، ظرفیت کویل‌های گرمایش و سرمایش به‌ترتیب ۷۰/۵۷ درصد و ۶۹/۷۱ درصد کاهش می‌یابد. بیشترین مصرف انرژی در تأمین گاز داخلی برای گرمایش و برق برای سرمایش بوده که پس از اجرای استراتژی‌های بهینه‌سازی انرژی به‌ترتیب 89/7 و 97/33 مگاوات ساعت کاهش یافته است. بار اوج گرمایش و سرمایش نیز در صورت اعمال سیاست‏های پیشنهادی به‌ترتیب 8/88 درصد و 7/65 درصد کاهش و شرایط آسایش محیطی کاربران ۶۵ درصد افزایش خواهد یافت. این نتایج نشان‌دهندۀ اهمیت بهینه‌سازی مصرف انرژی در ساختمان‌ها و تأثیر آن بر بهبود شرایط زیست‌محیطی است. https://ses.ut.ac.ir/article_104518.html صنعت انرژی در آستانۀ تحول بنیادین است و سامانه‌های قدرت به زیست‌بوم‌های رایانشی ـ فیزیکی پیچیده تبدیل شده‌اند که در آن بازارهای دیجیتال، زیرساخت‌های فیزیکی و منابع بین‌بخشی مانند آب به‌ طور عمیق درهم‌تنیده‌اند. مدیریت این پیچیدگی به گذار از ابزارهای سنتی به هوشمندی یکپارچه و خودگردان نیاز دارد. هدف مقالۀ حاضر، ارائۀ تحلیلی جامع از نقش هوش مصنوعی به‌ عنوان فناوری توانمندساز نسل آیندۀ سیستم‌های انرژی است. مقالۀ پیش رو، ‌بر قابلیت‌های کلیدی هوش مصنوعی شامل پیش‌بینی و تشخیص خطا، یادگیری الگوهای پیچیده، بهینه‌سازی عملکرد سیستم‌ها و پشتیبانی از تصمیم‌گیری خودگردان در سامانه‌های انرژی متمرکز است. چارچوب تحلیلی ارائه‌شده بر چهار رکن بنیادین تمرکز دارد: (۱) هوشمندسازی بازار انرژی از طریق تجارت الگوریتمی و سازوکارهای غیرمتمرکز؛ (۲) ارتقای تاب‌آوری شبکه با تشخیص و بازیابی سریع خطا؛ (۳) بهینه‌سازی عملکرد شبکه از طریق مدیریت خودکار کیفیت توان؛ (۴) افزایش پایداری سیستمی با بهینه‌سازی پیوند آب ـ انرژی. نوآوری این پژوهش در یکپارچه‌سازی این چهار حوزه و ارائۀ دیدگاهی چندلایه است که تعامل میان ابعاد اقتصادی، فنی، عملیاتی و زیست‌محیطی را تحلیل می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد هوش مصنوعی در حال شکل‌دهی به یک پارادایم مدیریتی یکپارچه است که از الگوریتم‌های یادگیری تقویتی و شبکه‌های خودترمیم تا بهینه‌سازی مقاوم برای منابع تجدیدپذیر را شامل می‌شود. کاربرد هوش مصنوعی موجب بهبود کیفیت توان، افزایش طول عمر دارایی‌ها، تسهیل مدیریت پیوند آب ـ انرژی و تقویت تاب‌آوری شبکه می‌شود. با این‌حال، چالش‌هایی نظیر امنیت سایبری، اعتمادپذیری و شکاف شبیه‌سازی ـ واقعیت باقی است. https://ses.ut.ac.ir/article_104807.html در این پژوهش تأثیر استفاده از مواد تغییرفازدهنده روی کارایی سیستم کلکتور خلأ خورشیدی در شرایط آب‌وهوایی تهران برای سیستم گرمایش خانگی به صورت عددی مورد بررسی قرار گرفته است. در این بررسی، به منظور حل دستگاه معادلات حاکم بر سیستم از روش عددی تفاضل پیشرو استفاده شده و تلاش شده است که معادلات به گونه‌ای حل شوند که دمای نهایی سیستم در پایان یک مرحلۀ حل با دمای شروع سیستم در ابتدای مرحلۀ بعد برابر باشد. بررسی انجام‌شده نشان می‌دهد افزودن مادۀ تغییرفازدهنده در شرایط آب‌و‌هوایی مختلف به افزایش کارایی سیستم منجر می‌شود، اما این افزایش تابع پارامترهای مختلفی همچون دمای محیط و شار تابشی است. به طور مثال، در سیستم مفروض در این پژوهش، در ماه آگوست، اضافه کردن مادۀ تغییرفازدهنده موجب افزایش 1/4 درصدی کارایی سیستم می‌شود. همچنین، بررسی تغییرات دمای سیستم با در نظر گرفتن مادۀ تغییرفازدهنده و مقایسۀ آن با تغییرات دمای سیستم بدون مادۀ تغییرفازدهنده نمایانگر این موضوع است که افزودن مادۀ تغییرفازدهنده موجب ذخیرۀ انرژی و کنترل دما در اوج تابش و رهاسازی این انرژی نهفته در زمان کاهش شار می‌شود که این امر در نهایت موجب بهبود عملکرد سیستم می‌شود. https://ses.ut.ac.ir/article_102743.html گذار به سیستم‌های انرژی پایدار از لحاظ زیست‌محیطی و اقتصادی، هیدروژن را به‌ عنوان یکی از ارکان اصلی کربن‌زدایی در بخش‌های مختلف انرژی و صنعت مطرح کرده است. این مقاله با تمرکز بر فناوری اصلاح بخار متان برقی‌شده (E-SMR)، به بررسی تحلیلی ظرفیت‌ها، چالش‌ها و مزایای این فناوری نوین در مقایسه با روش‌های متداول نظیر SMR می‌پردازد. نوآوری این مطالعه در تحلیل جامع نقش برقی‌سازی فرایندهای شیمیایی، به‌ویژه تولید هیدروژن، در ارتقای بهره‌وری انرژی، کاهش انتشار کربن، و افزایش انعطاف‌پذیری عملیاتی در صنایع انرژی‌بر است. همچنین، بررسی‌های مقایسه‌ای اقتصادی و فنی فناوری‌های مختلف و ادغام این فناوری با منابع تجدیدپذیر و سیستم‌های شبکۀ برق مورد بررسی قرار گرفته و نقش آن در تحقق اهداف خالص صفر تا سال 2050 تحلیل شده است. یافته‌های مقاله نشان می‌دهد فناوری E-SMR، در صورت همراهی با سیاست‌گذاری هوشمندانه و توسعۀ زیرساختی مناسب، می‌تواند به ‌طور مؤثری جایگزین فرایندهای پرکربن فعلی شود و نقش کلیدی در گذار انرژی ایفا کند. https://ses.ut.ac.ir/article_104956.html ناترازی انرژی در ایران، که ناشی از رشد فزایندۀ مصرف، پرداخت یارانه‌های سنگین و ضعف بهره‌وری است، یکی از چالش‌های بنیادین اقتصاد ملی به شمار می‌آید. تجربۀ جهانی نشان می‌دهد دوران سوم گذار انرژی و تحولات فناورانه‌ای که با خود به همراه آورده است، فرصت‌های نوینی برای حل این بحران فراهم می‌سازد. در این‌میان، مفهوم «نگاوات» به‌ عنوان انرژی صرفه‌جویی‌شده، جایگاهی کلیدی در سیاست‌های کارآمد انرژی دارد. با این‌حال، نبود سازوکارهای شفاف برای اندازه‌گیری و تبادل این منبع، مانع شکل‌گیری بازارهای رقابتی شده است. این پژوهش با تکیه بر فناوری بلاک‌چین و قراردادهای هوشمند، چارچوبی برای ایجاد بازار همتابه‌همتای انرژی صرفه‌جویی‌شده ارائه می‌دهد. بلاک‌چین با ویژگی‌هایی همچون شفافیت، تغییرناپذیری و حذف واسطه‌ها، می‌تواند بستر معتبری برای ثبت، تسویه و تبادل نگاوات در میان صرفه‌جویی/ مصرف‌کنندگان فراهم کند. علاوه بر برق، این مدل قابلیت تعمیم به سایر حامل‌های انرژی همچون گاز و حرارت را نیز دارد و به این‌ترتیب، امکان ایجاد بازارهای چندحاملی غیرمتمرکز فراهم می‌شود. پژوهش‌های متعددی دربارۀ بازارهای همتابه‌همتای برق تولیدی انجام شده، اما بازارهای نگاوات، به‌ویژه در بستر چندحاملی، تقریباً بکر و نوظهور هستند. نتایج این تحقیق بیانگر آن است که پیاده‌سازی چنین بازاری در ایران، علاوه بر ارتقای شفافیت و کاهش هزینه‌های مبادلات، می‌تواند راهکاری عملی و مقرون‌به‌صرفه برای رفع ناترازی انرژی و تحقق اهداف پایداری باشد. https://ses.ut.ac.ir/article_106157.html در این مقاله، اثر دو خطای عملیاتی پرتکرار در توربین‌های بادی شامل ناهماهنگی یاو و افست پیچ پره بر پاسخ‌های آیرودینامیکی توربین در دو ناحیۀ عملکردی ناحیۀ ۲ (زیرنامی) و ناحیۀ ۳ (نامی/بالانامی) کمّی‌سازی و مدل‌سازی شد. برای دستیابی به نتایج قابل تعمیم و مقایسه‌پذیر در مقیاس‌های مختلف، سه توربین مرجع ۳٫۴، ۵ و ۱۰ مگاوات انتخاب و شبیه‌سازی‌های زمان‌دامنه باOpenFAST/AeroDyn  مدل BEM در شرایط باد پایا انجام شد؛ سپس کمیت‌های شبه‌ایستا شامل ضریب توان و توان آیرودینامیکی  (و در مراحل میانی گشتاور) از پنجرۀ پایدار استخراج شد. برای پوشش نظام‌مند فضای پارامترها ، از طراحی آزمایش (DOE) استفاده شد و مدل‌های جانشین شبه‌ایستا مبتنی بر سطح پاسخ درجۀ 2 (RSM/QS) به ‌صورت تفکیک‌شده برای ناحیۀ ۲ و ناحیۀ ۳ برازش شدند. اعتبارسنجی با مقایسۀ مستقیم پیش‌بینی‌های مدل جانشین و نتایج OpenFAST (از جمله با نمودار هم‌ارزی) انجام شد و علاوه بر منحنی‌های دوبعدی حساسیت نسبت به یاو/پیچ، نقشه‌ها و سطوح سه‌بعدی پاسخ برای نمایش پیوسته تغییرات و  ارائه شد. در نهایت، با استفاده از معادلات درجۀ 2 نهایی و ضرایب متناظر به‌ عنوان روابط کم‌هزینه، اثر خطای انواع حسگرها بر توان خروجی توربین بادی با روش مونت‌کارلو محاسبه شد و نتایج نشان داد حسگرهای لیدار و میکروالکترومکانیکی کمترین تلفات توان را ایجاد می‌کنند. به‌ طور مشخص، حسگر میکروالکترومکانیکی در سناریوی «فقط یاو» برای هر سه توربین تلفات بدترین ‌حالت را در بازۀ حدود 18/0 تا 1/2  و در سناریوی «خطای سرعت + فرمان پیچ ناشی از آن» در بازۀ حدود 6 تا 10 نشان می‌دهد. https://ses.ut.ac.ir/article_104972.html در شرایط اضطراری انرژی، مانند بحران‌های ناشی از قطع گسترده برق، کمبود گاز یا تحریم‌های بین‌المللی، نظام حقوقی و نهادی کشورها با چالشی چندبعدی روبه‌رو می‌شود؛ از یک‌سو ضرورت حفظ امنیت انرژی و از سوی دیگر تعهد به اصول حقوق عمومی و تداوم خدمات حیاتی. پژوهش حاضر با هدف تحلیل ابعاد حقوق عمومی تنظیم‌گری انرژی در وضعیت‌های اضطراری و تبیین جایگاه اصل تداوم خدمات عمومی انجام شده است. چارچوب نظری پژوهش بر مبانی نظریه خدمات عمومی، حکمرانی تنظیمی و تاب‌آوری نهادی استوار است. روش تحقیق، توصیفی–تحلیلی و تطبیقی بوده و ایران به‌عنوان مطالعه اصلی در مقایسه با نظام‌های پیشرو نروژ و ژاپن بررسی شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که در نظام‌های موفق، وجود قانون خاص «وضعیت اضطرار انرژی»، تفکیک نهادی میان سیاست‌گذار، تنظیم‌گر و مجری، و شفافیت در اطلاع‌رسانی عمومی موجب افزایش تاب‌آوری سیستم انرژی می‌شود. در مقابل، در ایران نبود چنین چارچوب قانونی و تداخل صلاحیت‌ها مانع تحقق کامل اصل تداوم خدمات عمومی است. مقاله در پایان، الگوی حکمرانی حقوقی پیشنهادی برای ارتقای کارآمدی و پاسخ‌گویی در مدیریت بحران‌های انرژی ارائه می‌دهد. https://ses.ut.ac.ir/article_104996.html افزایش انتشار گاز دی‌اکسیدکربن و رشد روزافزون تقاضا برای تولیدات کشاورزی، ضرورت گذار به سامانه‌های پایدار تولید را برجسته ساخته است. سامانه‌های گل‌خانه‌ای بسته، به‌ویژه گل‌خانه تاریک انرژتیک، با قابلیت کنترل هم‌زمان پارامترهای محیطی، ابزار مناسبی برای ارتقای بازده انرژی در تولید گیاهان به‌شمار می‌آیند. در این پژوهش، اثر سه سطح غلظت دی‌اکسیدکربن (۸۰۰، ۱۰۰۰ و ۱۲۰۰ پی‌پی‌ام) بررشد و بهره‌وری انرژی ذخیره‌شده زیستی شش گونه گیاهی کوتاه‌دوره شامل ریحان، نعنا، پونه، جعفری، تره و تربچه در سامانه گل‌خانه تاریک انرژتیک مورد بررسی قرار گرفت. داده‌های تجربی تجمع زیست‌توده طی دوره رشد ۴۴ روزه با مدل گمپرترز تحلیل و پارامترهای رشد (a، b و c) استخراج شد. نتایج نشان‌داد که افزایش غلظت دی‌اکسیدکربن تا ۱۰۰۰ پی‌پی‌ام موجب افزایش معنی‌دار نرخ رشدنسبی و وزن نهایی گیاهان گردید، درحالی‌که در سطح ۱۲۰۰ پی‌پی‌ام روند رشد به حالت اشباع نزدیک شد. بیش‌ترین بازده انرژی ذخیره‌شده زیستی در سطح ۱۰۰۰ پی‌پی‌ام مشاهده شد، به‌طوری‌که در مقایسه با سطح ۸۰۰ پی‌پی‌ام به‌طور میانگین ۱۵ تا ۲۰ درصد بهبود داشت. این نتایج بیان‌گر آن است که تنظیم غلظت‌دی‌اکسیدکربن در محدوده‌ی بهینه می‌تواند با افزایش کارایی فتوسنتز، نسبت انرژی خروجی به ورودی را در سامانه‌های گل‌خانه‌ای هوشمند بهبود بخشد. یافته‌های این مطالعه می‌تواند مبنایی برای طراحی سیستم‌های کنترل خودکار دی‌اکسیدکربن و مدیریت هوشمند انرژی در گل‌خانه‌های جدید باشد. استفاده از این سامانه‌ها گامی مؤثر در جهت توسعه سامانه‌های انرژی پایدار در بخش کشاورزی محسوب شود. این پژوهش در راستای هدف توسعه پایدار شماره ۷ (انرژی پاک و مقرون‌به‌صرفه) با تمرکز بر کاهش مصرف انرژی انجام شده است. https://ses.ut.ac.ir/article_105027.html صنعت با افزایش تقاضای جهانی برای انرژی و پیچیدگی روزافزون سیستم‌های انرژی، به‌ویژه در زمینه منابع تجدیدپذیر و شبکه‌های هوشمند، نیاز به روش‌های هوشمند برای بهینه‌سازی تولید، توزیع و مصرف انرژی بیش از پیش احساس می‌شود. یادگیری تقویتی (RL)، به‌عنوان یکی از شاخه‌های پیشرفته هوش مصنوعی، با توانایی یادگیری سیاست‌های بهینه از طریق تعامل پویا با محیط و سازگاری با عدم قطعیت‌ها، راهکارهای نوینی برای مدیریت سیستم‌های انرژی ارائه کرده است. این مقاله به بررسی مفاهیم پایه یادگیری تقویتی، مانند فرآیندهای تصمیم‌گیری مارکوف و الگوریتم‌های مرتبط، مزایا و معایب این روش، کاربردهای عملی آن در مدیریت شبکه‌های هوشمند، بهینه‌سازی ذخیره‌سازی انرژی و مدیریت خودروهای الکتریکی می‌پردازد. همچنین، RL با سایر روش‌های بهینه‌سازی، نظیر یادگیری ماشین نظارت‌شده، الگوریتم‌های تکاملی، و مدل‌های ریاضی سنتی مقایسه شده و جهت‌گیری‌های آینده آن، از جمله ادغام با فناوری‌های نوین مانند اینترنت اشیا و بلاک‌چین، بررسی می‌شود. تمرکز ویژه‌ای بر پتانسیل RL در حل چالش‌های بومی ایران، مانند خاموشی‌های مکرر و ناکارایی شبکه‌های توزیع، ارائه شده است تا راهکارهایی برای پایداری انرژی در سطح ملی پیشنهاد شود. https://ses.ut.ac.ir/article_105310.html هدف پژوهش ارائه یک الگوی جامع برای تحقق شهر سبز با تأکید بر مدیریت بهینه منابع آب و انرژی در استان فارس است. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش‌شناسی، آمیخته اکتشافی است. در گام نخست، داده‌های کیفی از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با ۲۰ نفر از خبرگان شهری گردآوری و با روش تحلیل مضمون شبکه‌ای آترید–استرلینگ تحلیل شد. حاصل این مرحله شناسایی ۱۸۷ کد اولیه، ۴۸ مضمون پایه، ۱۴ مضمون سازمان‌دهنده و نهایتاً ۶ مضمون فراگیر شامل مدیریت منابع آب، مدیریت مصرف انرژی، فضای سبز پایدار، فناوری‌های هوشمند، آموزش و فرهنگ‌سازی، و مدیریت پسماند بود. در مرحله کمی، ابتدا به‌منظور اولویت‌بندی معیارها، تحلیل سلسله‌مراتبی با مشارکت ۴۰ متخصص انجام شد. یافته‌ها نشان داد مدیریت منابع آب و مدیریت مصرف انرژی به‌ترتیب بیشترین اهمیت را دارند. سپس برای ارزیابی روایی سازه‌ها، تحلیل عاملی تأییدی اجرا شد که شاخص‌های برازش مدل اندازه‌گیری حاکی از برازش مناسب مدل بودند. همچنین تمامی سازه‌ها از روایی همگرا، واگرا و پایایی قابل‌قبول برخوردار بودند. در مرحله نهایی، مدل معادلات ساختاری برای تبیین روابط علی بین مؤلفه‌ها اجرا شد. نتایج نشان داد مدیریت منابع آب و مدیریت انرژی بیشترین اثر مستقیم را بر شاخص شهر سبز دارند. فضای سبز پایدار ، مدیریت پسماند ، فناوری‌های هوشمند و آموزش نیز اثر مثبت و معناداری دارند. مقدار R² برابر با 0.68 نشان داد که ابعاد شش‌گانه شناسایی‌شده قادرند ۶۸ درصد از تغییرات شهر سبز را تبیین کنند. یافته‌ها تأکید می‌کنند که تحقق شهر سبز در مناطق نیمه‌خشک نظیر فارس مستلزم اتخاذ رویکردی ترکیبی و چندبعدی است. https://ses.ut.ac.ir/article_106565.html در این مطالعه، عملکرد یک نیروگاه بادی با ظرفیت نامی ۱ مگاوات در ایران با تکیه بر یک چارچوب شبیه‌سازی گذرا-ترمودینامیکی ارزیابی شد. برای پوشش تنوع اقلیمی کشور، چهار شهر چابهار، اردبیل، رشت و شیراز به‌عنوان سایت‌های نماینده انتخاب شده‌اند. مدل توربین در نرم‌افزار TRNSYS پیاده‌سازی و توان خروجی ساعتی شبیه‌سازی گردید. بر مبنای خروجی‌های زمانی، شاخص‌های قانون اول شامل انرژی الکتریکی تولیدی و ضریب ظرفیت و شاخص‌های قانون دوم شامل بازده اگزرژی، تخریب اگزرژی و نیز شاخص پایداری محاسبه و به‌صورت ماهانه و سالانه مقایسه شد. نتایج سالانه نشان داد که بیشترین تولید انرژی به اردبیل با حدود ۱۵۵۹٫۷ مگاوات‌ساعت و ضریب ظرفیت ٪۱۷٫۹۹ اختصاص دارد و پس از آن چابهار با حدود ۱۵۳۲٫۹ مگاوات‌ساعت و ضریب ظرفیت ٪۱۷٫۶۸ قرار می‌گیرد؛ در حالی‌که رشت و شیراز به‌ترتیب حدود ۱۰۱۰٫۴ و ۸۸۲٫۲ مگاوات‌ساعت تولید سالانه و ضرایب ظرفیت ٪۱۱٫۶۵ و ٪۱۰٫۱۷ را نشان دادند. از منظر قانون دوم، بیشترین بازده اگزرژی در اردبیل با ٪۶۸٫۲۳ و کمترین آن در چابهار با ٪۶۳٫۲۵ مشاهده شد و شاخص پایداری نیز همین الگو را بازتاب داد (بیشینه ۳٫۱۴ در اردبیل و کمینه ۲٫۷۲ در چابهار). همچنین، بیشترین تخریب اگزرژی سالانه در چابهار (حدود ۸۹۰٫۸ مگاوات‌ساعت) گزارش شد که با توجه به سطح ورودی انرژی/اگزرژی، ضرورت تفسیر هم‌زمان مقادیر تخریب و بازده اگزرژی را برجسته می‌سازد. به‌طور کلی، نتایج نشان داد رتبه‌بندی سایت‌ها در شاخص‌های انرژی‌محور و اگزرژی‌محور الزاماً هم‌راستا نیست و ارزیابی تلفیقی می‌تواند مبنای دقیق‌تری برای مکان‌یابی و تصمیم‌سازی توسعه نیروگاه‌های بادی در اقلیم‌های متفاوت ایران فراهم کند. https://ses.ut.ac.ir/article_106612.html یکی از راه‌های رسیدن به توسعه همه‌جانبه اقتصادی و اجتماعی در دنیای امروز، وجود یک منبع تولید انرژی پایدار، مستمر و قابل اعتماد، مانند انرژی‌های تجدیدپذیر است. در میان انواع انرژی‌های تجدیدپذیر، انرژی خورشیدی به دلیل قابلیت تبدیل مستقیم به برق و حرارت، امکان ذخیره‌سازی و بی‌پایان بودن آن بیشتر مورد توجه قرار گرفته است. این انرژی به لحاظ قدرت بازدهی اقتصادی از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. بسیاری از نقاط ایران برای بهره‌برداری از انرژی خورشیدی و تولید انرژی پاک دارای پتانسیل می‌باشند. با توجه به این که محل قرار گرفتن نیروگاه خورشیدی تأثیر بسزایی در میزان تولید و بازدهی آن دارد، تعیین مناطق مناسب برای احداث آن نیز اهمیت ویژه‌ای دارد. در این پژوهش پتانسیل استان قزوین به منظور احداث نیروگاه خورشیدی مورد سنجش قرار گرفته است. برای این کار از نرم‌افزار ARCGIS استفاده شده است. ابتدا یک پتانسیل‌سنجی برای کل استان قزوین انجام گرفته است و سپس بر اساس اعداد بین‌المللی، استان به سه منطقه‌ی مختلف تقسیم شده و مناطق بدون پتانسیل کنار گذاشته‌ شده‌اند و سپس میانگین پتانسیل خورشیدی برای مناطق دیگر محاسبه شده‌اند. در بخش پایانی هم استفاده از کلکتورهای سهموی خورشیدی برای بهره‌گیری از انرژی خورشیدی استان پیشنهاد شده است. https://ses.ut.ac.ir/article_106613.html به‌دلیل رشد سریع و ناپایدار مصرف انرژی در ایران و پیامدهای آن بر اقتصاد، محیط زیست و امنیت انرژی، دولت در سال ۱۳۸۹ «قانون اصلاح الگوی مصرف انرژی» را تصویب کرد. این قانون نخستین رژیم جامع حقوقی ایران برای نظارت بر مصرف انرژی به‌شمار می‌رود. بااین‌حال، پژوهش‌های مختلف نشان داده‌اند که اجرای این قانون با موفقیت همراه نبوده است؛ عواملی همچون ناکارآمدی نهادی، فقدان سازوکار اجرایی مؤثر و هماهنگی ناکافی میان دستگاه‌های متعدد از جمله چالش‌های اصلی هستند. مطالعه حاضر با تکیه بر مفاهیم حکمرانی انرژی و چارچوب‌های ابزارهای سیاستی، نخست به تحلیل ساختاری و محتوایی قانون اصلاح الگوی مصرف انرژی می‌پردازد و سپس تجربه کشورهای منتخب عضو OECD (آلمان، ژاپن و دانمارک) را در حوزه مدیریت مصرف انرژی و کاهش شدت مصرف بررسی تطبیقی می‌کند. نتایج نشان می‌دهد این کشورها با کاهش قابل‌توجه شدت انرژی، از تجاربی بهره‌مند شده‌اند که شامل ایجاد نهادهای تنظیم‌گر مستقل، اعمال مشوق‌های هدفمند، استفاده از ابزارهای اقتصادی و اجرای برنامه‌های آموزشی عمومی است. آنها همچنین از نهادهای نسبتاً مستقل، اهداف کمّی مشخص و الزام به ارزیابی‌های منظم عملکرد برخوردار بوده‌اند؛ عواملی که کارآمدی آن‌ها در ایران محدود بوده است. در پایان، مقاله پیشنهاد می‌کند با اصلاح مفاد قانون اصلاح الگوی مصرف انرژی، تقویت سازوکارهای اجرا و نظارت، تعریف شاخص‌های قابل اندازه‌گیری و بهره‌گیری از الگوهای قابل اقتباس جهانی، بهره‌وری انرژی در مسیر گذار به توسعه پایدار در ایران بهبود یابد. https://ses.ut.ac.ir/article_106653.html سیاست انرژی در اقتصادهای وابسته به هیدروکربن تحت تحریم‌های بین‌المللی با محدودیت‌هایی فراتر از انتخاب‌های فنی مواجه است و بیش از هر چیز تحت تأثیر وابستگی‌های ساختاری قرار دارد. این پژوهش با ارائه چارچوب تحلیلی DLOCK-S (قفل‌شدگی دوگانه تحت تحریم)، تعامل میان وابستگی منابعی، وابستگی فناورانه و ساختار حکمرانی انرژی را در ایران طی دوره ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۲ بررسی می‌کند. در این چارچوب، تحریم‌ها به‌عنوان سازوکاری شرطی‌ساز عمل می‌کنند که شدت و هم‌زمانی این محدودیت‌ها را تقویت می‌کند. مطالعه از یک طراحی روش ترکیبی بهره می‌گیرد که شامل برآورد مدل داده‌های تابلویی برای ۳۰ پروژه انرژی، تحلیل شبکه نهادی ۱۴ نهاد اصلی حکمرانی انرژی، و تکمیل آن با داده‌های حاصل از نظرسنجی خبرگان و مصاحبه‌های کیفی است. نتایج نشان می‌دهد شاخص شدت وابستگی به منابع (RII) برابر ۸٫۳ از ۱۰ و شاخص وابستگی فناورانه (TDC) به‌طور میانگین ۰٫۸۷ است که بیانگر سطح بالای مواجهه ساختاری است. برآوردهای پانلی حاکی از آن است که شدت تحریم‌ها رابطه میان وابستگی منابعی و وابستگی فناورانه را به‌طور معناداری تعدیل می‌کند و اثر آن در زمینه‌های با شدت منابعی بالاتر قوی‌تر است. تحلیل شبکه نهادی نیز چگالی پایین هماهنگی و تمرکز بالا را نشان می‌دهد که با افزایش ریسک گلوگاه اجرایی و کاهش اثربخشی سیاست‌های نوآوری همراه است. در مجموع، یافته‌ها با پویایی قفل‌شدگی دوگانه سازگار است؛ وضعیتی که در آن وابستگی مالی–فسیلی و سخت‌شدگی فناورانه–نهادی به‌طور هم‌زمان ظرفیت سازگاری و گذار انرژی را محدود می‌کنند. چارچوب DLOCK-S می‌تواند مبنایی تحلیلی برای ارزیابی محدودیت‌های سیاست انرژی در اقتصادهای تحریم‌شده فراهم آورد. https://ses.ut.ac.ir/article_106779.html پیل‌های سوختی غشای تبادل پروتون به‌عنوان یکی از مهم‌ترین گزینه‌ها برای تولید انرژی پاک در صنایع خودروسازی مطرح هستند، اما عملکرد آن‌ها به‌شدت تحت تأثیر مدیریت آب درون سامانه قرار دارد. در این پژوهش رویکردی نوین برای تشخیص و آشکارسازی وضعیت تعادل آب در پیل سوختی ارائه شده است که بر پایه ترکیب منطق فازی چند ارزشی و پارامترهای هندسی طیف‌سنجی امپدانس الکتروشیمیایی بنا شده است. منطق فازی چند ارزشی امکان مدل‌سازی شرایط میانی و مرزی میان حالت‌های خشکی، نرمال و طغیان را فراهم می‌آورد. تحلیل هندسی طیف‌های امپدانس، سه پارامتر کلیدی مقاومت اهمی، شعاع نیم‌دایره نفوذ و مؤلفه حقیقی مرکز آن را استخراج کرده و به‌عنوان ورودی سیستم فازی با ۶۴۰ قانون مورد استفاده قرار گرفته است. نتایج شبیه‌سازی در نرم‌افزار متلب بر روی ۵۰ حالت عملیاتی (۹ حالت نرمال، ۱۵ حالت خشکی و ۲۶ حالت طغیان) نشان می‌دهد که روش پیشنهادی با دقت کلی 98% قادر به تشخیص نوع خطا بوده و شدت پدیده‌ها را با میانگین خطای مطلق ۱,۴۵% تخمین می‌زند. میانگین خطای شدت برای حالت نرمال 0,17%، خشکی 2,1% و طغیان ۱,7% به دست آمده است. این روش در مقایسه با روش‌های مرسوم نظیر شبکه عصبی بازگشتی حافظه بلند-کوتاه‌ مدت با دقت 94%، شبکه عصبی کانولوشنی عمیق با دقت 90% و منطق فازی نوع-۱ با دقت 80%، برتری چشمگیری داشته و به‌عنوان ابزاری کارآمد برای پایش آنلاین و بهبود قابلیت اطمینان پیل‌های سوختی قابل به‌کارگیری است. این دستاورد می‌تواند زمینه‌ساز توسعه سامانه‌های هوشمند کنترل و افزایش عمر مفید پیل‌های سوختی در کاربردهای صنعتی و حمل‌ونقل باشد. https://ses.ut.ac.ir/article_106999.html با افزایش نفوذ منابع انرژی تجدیدپذیر در ریزشبکه‌ها، مدیریت هوشمند انرژی به دلیل ماهیت نوسانی تولیدات خورشیدی و بادی اهمیت فزاینده‌ای یافته است. در این پژوهش، یک چهارچوب مدیریت انرژی مبتنی بر یادگیری تقویتی عمیق برای ریزشبکه‌ای متصل به شبکه شامل پنل خورشیدی، توربین بادی، سامانه ذخیره‌ساز باتری، دیزل‌ژنراتور و شبکه سراسری ارائه شده است. نوآوری اصلی پژوهش در ترکیب الگوریتم Double DQN با بافر تجربه اولویت‌دار و طراحی یک تابع پاداش چندهدفه است که به‌طور همزمان هزینه بهره‌برداری، آلایندگی، قابلیت اطمینان تأمین بار و مدیریت سطح شارژ باتری پیش از ساعات اوج مصرف را در فرآیند یادگیری لحاظ می‌کند. این ساختار به عامل اجازه می‌دهد علاوه بر یادگیری سیاست اقتصادی، تصمیم‌های خود را با الگوی زمانی تولید تجدیدپذیر و قیمت برق هماهنگ سازد. مدل پیشنهادی در افق بهره‌برداری ۲۴ ساعته و پس از ۲۰۰۰ اپیزود آموزش ارزیابی شد. نتایج نشان داد که الگوریتم به همگرایی مناسب دست یافته و هزینه کل بهره‌برداری روزانه را از حدود 10 دلار به 3.44 دلار کاهش داده است که معادل 66 درصد صرفه‌جویی اقتصادی است. همچنین آلایندگی کل سامانه از حدود 41 کیلوگرم دی‌اکسیدکربن به 16.6 کیلوگرم دی‌اکسیدکربن رسید که نشان‌دهنده 60 درصد کاهش انتشار است. علاوه بر این، بار در تمام ساعات روز به‌طور کامل تأمین شد. تحلیل رفتار باتری نشان داد که عامل در ساعات تولید بالای تجدیدپذیر باتری را شارژ و در ساعات اوج قیمت برق آن را دشارژ می‌کند. نتایج، کارایی و مقیاس‌پذیری روش پیشنهادی را برای مدیریت انرژی ریزشبکه‌های با نفوذ بالای منابع تجدیدپذیر تأیید می‌کند. https://ses.ut.ac.ir/article_107140.html در این مقاله، یک اینورتر ۱۷ سطحی کلیدزنی خازنی با قابلیت افزایندگی هشت‌برابری ولتاژ ارائه شده است. ساختار پیشنهادی شامل ۱۰ کلید، ۵ دیود و ۵ خازن بوده و کاهش تعداد کلیدها منجر به کاهش تعداد درایورها، ساده‌سازی راهبرد کنترلی و کاهش تعداد سینک‌های حرارتی موردنیاز می‌شود. در این ساختار، تنها پنج سیگنال کنترلی منفرد برای هدایت پنج جفت کلید کافی است. طراحی مدار به‌گونه‌ای انجام شده است که با استفاده از توالی شارژ مناسب و به‌کارگیری یک سلف کوچک در مسیر مشترک شارژ خازن‌ها، جریان هجومی به‌طور مؤثر محدود شده و فرآیند شارژ خازن‌ها بدون نیاز به دیود بای‌پس سلف، سلف‌های متعدد یا واحدهای کمکی خارجی، به‌صورت نرم انجام می‌شود. این ویژگی‌ها علاوه بر کاهش تنش‌های ولتاژ و جریان در ادوات قدرت، موجب افزایش عمر مفید آن‌ها و کاهش هزینه کلی سیستم می‌گردد. ساختار پیشنهادی نیازی به خازن‌های پیش‌شارژ نداشته و تعادل ولتاژ بین خازن‌ها به‌صورت خودکار و سریع برقرار می‌شود. همچنین، ولتاژ مسدودکنندگی کل ساختار (TSV) برابر با 5.8Vmax بوده که بیانگر نیاز به تجهیزات قدرت با سطح ولتاژ نامی پایین‌تر است، به‌طوری‌که تنها دو تجهیز حداکثر ولتاژ خروجی را تحمل می‌کنند. در ادامه، اصول عملکرد مدار، تعیین ظرفیت خازن‌ها، تحلیل شارژ نرم و محاسبات تلفات ارائه شده و مقایسه‌ای جامع با ساختارهای مشابه از نظر بهره ولتاژ، تعداد اجزاء، تنش ولتاژ و جریان هجومی انجام شده است. در نهایت، شبیه‌سازی در محیط MATLAB/Simulink با توان نامی ۵۳۰ وات و نتایج آزمایشگاهی مانا و پویا، صحت عملکرد و قابلیت کاربرد ساختار پیشنهادی را در شرایط مختلف تأیید می‌کنند. https://ses.ut.ac.ir/article_107157.html پیش‌بینی دقیق مصرف انرژی الکتریکی یکی از الزامات اصلی برنامه‌ریزی بلندمدت انرژی و توسعه زیرساخت‌های برق است. با توجه به اثر هم‌زمان عوامل اقتصادی، جمعیتی، تجاری و اقلیمی بر تقاضای برق، در این پژوهش یک چارچوب داده‌محور مبتنی بر مدل یادگیری ماشین تجمیعی استکینگ بهینه‌شده با الگوریتم بهینه‌سازی ازدحام ذرات ارائه شده است. برای این منظور، داده‌های سالانه ۱۹۹۱ تا ۲۰۲۰ برای شش کشور ایران، ایالات متحده، چین، آلمان، استرالیا و ترکیه استفاده شد و پنج متغیر جمعیت، تولید ناخالص داخلی، واردات انرژی، صادرات انرژی و میانگین سالانه دمای هوا به‌عنوان ورودی مدل در نظر گرفته شدند. عملکرد مدل‌های ANN، Ridge، Stack و Stack-PSO با شاخص‌های MSE، MAE، R² و MAPE ارزیابی شد. نتایج نشان داد که مدل Stack-PSO در مجموع و در بیشتر موارد عملکرد برتری نسبت به سایر مدل‌ها داشته است. مقدار R² این مدل در کشورهای مورد بررسی در بازه 0/974 تا 0/997 قرار گرفت. کمترین مقدار MSE مربوط به چین و برابر با 0/00015 بود و در ایران نیز MSE مدل Stack-PSO به 0/00042 و R² به 0/996 رسید. همچنین کمترین MAPE در ایالات متحده برابر با 2/5 درصد به دست آمد که نشان‌دهنده دقت بالای مدل پیشنهادی در کاهش خطای پیش‌بینی است. سپس با استفاده از مدل برتر، مصرف انرژی الکتریکی تا افق ۲۰۳۵ پیش‌بینی شد و نتایج نشان داد که روند کلی مصرف در اغلب کشورها افزایشی است، هرچند شدت رشد بین کشورها متفاوت بوده و در برخی موارد الگوی رشد ملایمی مشاهده شد. https://ses.ut.ac.ir/article_107178.html سیستم‌های ریلی شهری با چالش مصرف بالای انرژی و عدم تطابق برنامه‌های ثابت با تغییرات لحظه‌ای تقاضا (به‌ویژه در ‏شرایط متغیر جوی) مواجه‌اند. این پژوهش چارچوبی یکپارچه شامل مدل پیش‌بینی تقاضا و یک موتور بهینه‌سازی چندهدفه برای ‏تدوین راهبردهای عملیاتی کم‌مصرف ارائه می‌دهد. مدل تقاضا مبتنی بر رگرسیون جنگل تصادفی است و با ترکیب الگوهای ‏زمانی، داده‌های هواشناسی و آمار واقعی مسافران، سناریوهای واقع‌گرایانه تولید می‌کند. موتور بهینه‌سازی مبتنی بر الگوریتم ‏تکامل تفاضلی نیز، زمان‌بندی حرکت قطارها و پروفیل‌های سرعت را جهت کاهش مصرف انرژی و حفظ کیفیت خدمت ‏‏(یکنواختی فاصله حرکت) تنظیم می‌کند. پیاده‌سازی این چارچوب در یک روز با شرایط نامساعد جوی نشان داد مصرف انرژی ‏روزانه ‏‎11.46%‎‏ و انتشار ‏‎ CO2‎به میزان ‏‎13.45‎‏ تُن کاهش یافت. هم‌زمان، میانگین زمان سفر مسافران ‏‎ 12.51%‎کاهش یافت ‏که بر چالش تقابل کارایی انرژی و سرعت خدمت غلبه می‌کند. تحلیل حساسیت نشان داد زمان (ساعت) و میزان بارش برف ‏بیشترین تأثیر را بر بار مسافر دارند. این رویکرد سناریومحور به‌طور هم‌زمان عملکرد زیست‌محیطی و کیفیت خدمت را بهبود ‏می‌بخشد‎.‎ https://ses.ut.ac.ir/article_107184.html توسعه بهره‌وری انرژی به‌عنوان یکی از راهبردهای اصلی کاهش شدت انرژی و بهبود پایداری نظام تأمین انرژی، نیازمند سازوکارهای مالی کارآمد و پایدار است. با وجود اهمیت صندوق‌های گردشی بهره‌وری انرژی (EERF)، در ادبیات فارسی و در بستر ایران، چارچوبی تحلیلی و بومی‌سازی‌شده برای طراحی و عملیاتی‌سازی این صندوق‌ها کمتر مورد توجه قرار گرفته است. این مقاله با رویکردی مروری–تحلیلی و تطبیقی، ضمن بررسی مبانی نظری صندوق‌های گردشی، تجارب برخی کشورها را تحلیل کرده و درس‌آموخته‌های آن را برای ایران استخراج می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد موفقیت این صندوق‌ها بیش از آنکه به تأمین منابع اولیه وابسته باشد، به سازوکار نهادی مناسب، مشارکت نظام بانکی، شفافیت در بازپرداخت، و طراحی حقوقی دقیق وابسته است. همچنین بررسی وضعیت ایران نشان می‌دهد که وجود ظرفیت‌های قانونی و نهادی، از جمله الزامات مندرج در ماده 46 قانون برنامه هفتم، می‌تواند زمینه‌ساز طراحی یک صندوق کارآمد باشد؛ با این حال، نبود ساختار اجرایی منسجم و مدل عملیاتی شفاف، مانع اصلی بهره‌برداری از این ظرفیت است. بر این اساس، مقاله با ارائه یک چارچوب مفهومی، بر ضرورت ترکیب اصلاحات نهادی، طراحی مالی مناسب و سازوکار نظارتی شفاف برای توسعه صندوق‌های گردشی بهره‌وری انرژی در ایران تأکید می‌کند. https://ses.ut.ac.ir/article_107186.html با گسترش استفاده از سامانه‌های فتوولتائیک، پایش سلامت پنل‌های خورشیدی به یکی از موضوعات مهم در بهره‌برداری پایدار، کاهش هزینه‌های نگهداری و افزایش بازده تولید انرژی تبدیل شده است. عیوبی مانند شکستگی، گردوغبار، سایه و تغییرات سطحی می‌توانند باعث افت عملکرد پنل و کاهش عمر مفید آن شوند. روش‌های سنتی بازرسی معمولاً زمان‌بر، وابسته به نیروی انسانی و در مقیاس‌های بزرگ غیرکارآمد هستند. در این پژوهش، یک چارچوب مبتنی بر بینایی ماشین و یادگیری عمیق برای تشخیص و مکان‌یابی نواحی سطحی پنل‌های خورشیدی ارائه می‌شود. مدل پیشنهادی از استخراج‌گر ویژگی ResNet101، ماژول استخراج لبه مبتنی بر عملگر سوبل، ماژول توجه کانالی-فضایی، ساختار تلفیق ویژگی چندمقیاسی FPN/PAN و سر تشخیص چندمقیاسی تشکیل شده است. خروجی مدل شامل جعبه‌های محدودکننده، کلاس ناحیه و امتیاز اطمینان است و بنابراین می‌تواند چندین ناحیه مختلف را به‌صورت هم‌زمان در یک تصویر شناسایی کند. مجموعه‌داده مورد استفاده از ترکیب تصاویر گردآوری‌شده از منابع عمومی و داده‌های جمع‌آوری‌شده دستی تشکیل شده و کلاس‌های شکستگی، ناحیه سالم، گردوغبار و سایه را شامل می‌شود. نتایج آزمایش‌ها نشان داد مدل پیشنهادی با دستیابی به دقت 0.954، بازخوانی 0.939، امتیاز F1 برابر با 0.946، مقدار mAP@0.5 برابر با 0.966 و مقدار mAP@0.5:0.95 برابر با 0.766، عملکرد بهتری نسبت به مدل‌های پایه تشخیص عیوب فتوولتائیک دارد. نتایج مطالعه حذف اجزا نشان داد ترکیب اطلاعات لبه‌ای، توجه کانالی–فضایی و تلفیق چندمقیاسی نقش مهمی در بهبود دقت تشخیص و مکان‌یابی دارد. روش پیشنهادی می‌تواند به‌عنوان یک راهکار کاربردی برای پایش خودکار، پاک‌سازی هدفمند، تعمیر و نگهداری پیش‌بینانه پنل‌های خورشیدی مورد استفاده قرار گیرد.